Długość dnia w ciągu roku. Skala pionowa w godzinach, czerwony punkt to dzisiaj.
Widget powyżej liczy wszystko na dzisiaj: ile trwa dzień, o ile jest krótszy od najdłuższego dnia w roku, o ile dłuższy od najkrótszego, ile minut ubyło lub przybyło od wczoraj, od tygodnia i od miesiąca. Wystarczy wybrać miasto z listy, bo w Gdańsku i w Zakopanem te liczby różnią się nawet o półtorej godziny.
Poniżej wyjaśniamy, skąd biorą się te wartości, kiedy dzień zaczyna się skracać, a kiedy wydłużać, i dlaczego różnica między najdłuższym a najkrótszym dniem zależy od tego, gdzie w Polsce mieszkasz.
O ile dzień jest krótszy od najdłuższego dnia w roku
Punktem odniesienia jest przesilenie letnie, czyli moment, w którym Słońce osiąga najwyższe położenie na niebie w ciągu roku. W Warszawie najdłuższy dzień trwa 16 godzin i 47 minut. Każdy kolejny dzień lata jest od niego krótszy, a tempo skracania rośnie aż do września.
W praktyce wygląda to tak:
- Tydzień po przesileniu letnim dzień jest krótszy zaledwie o kilka minut
- Na początku sierpnia ubytek sięga już około godziny i piętnastu minut
- Pod koniec września dzień jest krótszy od najdłuższego o ponad cztery i pół godziny
- W dniu przesilenia zimowego różnica osiąga maksimum i w Warszawie wynosi 9 godzin i 5 minut
To dlatego pytanie „o ile minut dzień jest krótszy od najdłuższego” ma zupełnie inną odpowiedź w lipcu niż w listopadzie. Widget podaje aktualną wartość, bez konieczności liczenia czegokolwiek samodzielnie.
O ile dzień jest dłuższy od najkrótszego
Od przesilenia zimowego rachunek odwraca się. Najkrótszy dzień w roku w Warszawie trwa 7 godzin i 42 minuty i od tego momentu dnia zaczyna przybywać.
Przyrost jest początkowo bardzo powolny. W pierwszych dniach stycznia dzień wydłuża się o niespełna półtorej minuty na dobę i wiele osób w ogóle tego nie zauważa. Dopiero w lutym tempo przyspiesza do trzech i pół minuty dziennie, a w okolicach równonocy wiosennej osiąga maksimum bliskie czterem minutom na dobę.
Właśnie dlatego wrażenie, że „nagle zrobiło się jasno”, pojawia się dopiero w połowie lutego, mimo że dzień rośnie już od dwóch miesięcy.
Ile trwa dzień dzisiaj
Długość dnia to czas od wschodu do zachodu Słońca. Liczy się go od momentu, w którym górna krawędź tarczy słonecznej przekracza horyzont, do chwili, gdy znika po drugiej stronie. Do tego dochodzi poprawka na refrakcję atmosferyczną, czyli załamanie światła w powietrzu, które sprawia, że widzimy Słońce jeszcze przez chwilę po tym, jak geometrycznie znajduje się już pod horyzontem.
Dlatego nawet w dniu równonocy dzień jest nieco dłuższy niż dwanaście godzin. W Warszawie 21 marca trwa około 12 godzin i 12 minut, a nie równe dwanaście.
Warto też pamiętać, że długość dnia to nie to samo co długość jasnej części doby. Zmierzch cywilny dodaje do tego po około 35 do 45 minut z każdej strony, w zależności od pory roku.
Kiedy dzień się skraca, a kiedy wydłuża
Rok dzieli się na dwie proste połowy:
- Od przesilenia zimowego do przesilenia letniego dzień się wydłuża. To okres od około 21 grudnia do około 21 czerwca
- Od przesilenia letniego do przesilenia zimowego dzień się skraca. To okres od około 21 czerwca do około 21 grudnia
Tempo zmiany nie jest jednak stałe. Najszybciej dzień zmienia się w okolicach obu równonocy, kiedy dobowa różnica sięga czterech minut. Najwolniej w okolicach przesileń, gdzie przez kilkanaście dni długość dnia praktycznie stoi w miejscu i zmienia się o kilkanaście sekund na dobę.
Stąd bierze się sama nazwa. Przesilenie to moment, w którym ruch się zatrzymuje i odwraca.
| Moment roku | Długość dnia w Warszawie | Zmiana na dobę |
|---|---|---|
| 1 stycznia | 7 godz. 48 min | +1,2 min |
| 1 lutego | 9 godz. 4 min | +3,5 min |
| 21 marca | 12 godz. 12 min | +4,1 min |
| 1 maja | 14 godz. 54 min | +3,6 min |
| 21 czerwca | 16 godz. 47 min | 0 min |
| 1 sierpnia | 15 godz. 32 min | −3,2 min |
| 23 września | 12 godz. 11 min | −4,0 min |
| 1 listopada | 9 godz. 38 min | −3,7 min |
| 21 grudnia | 7 godz. 42 min | 0 min |
Najkrótszy dzień w roku: kiedy wypada i ile trwa
Najkrótszy dzień w roku przypada w dniu przesilenia zimowego, czyli 21 lub 22 grudnia. Dokładna data przesuwa się z roku na rok, ponieważ rok kalendarzowy nie pokrywa się idealnie z rokiem astronomicznym, a lata przestępne co cztery lata korygują tę różnicę.
Ile godzin ma najkrótszy dzień w roku, zależy od szerokości geograficznej. W Polsce mieści się to w przedziale od około 7 godzin i 18 minut na wybrzeżu do około 8 godzin i 11 minut w Tatrach. Różnica między północą a południem kraju to niemal godzina.
Tej samej nocy przypada najdłuższa noc w roku, która w Gdańsku trwa prawie 17 godzin.
Warto wiedzieć, że najwcześniejszy zachód Słońca nie wypada w dniu przesilenia, tylko około dziesięciu dni wcześniej, a najpóźniejszy wschód około dziesięciu dni później. Odpowiada za to nachylenie osi Ziemi w połączeniu z eliptycznym kształtem jej orbity, opisane przez tak zwane równanie czasu.
Najdłuższy dzień w roku
Najdłuższy dzień w roku przypada w dniu przesilenia letniego, między 20 a 22 czerwca. W Polsce trwa od około 16 godzin i 15 minut na południu do ponad 17 godzin na wybrzeżu.
Na tym samym mechanizmie opiera się zjawisko białych nocy. Im dalej na północ, tym Słońce chowa się płycej pod horyzont i tym jaśniejsza jest noc czerwcowa. W Gdańsku w okolicach przesilenia niebo nie robi się już całkiem ciemne.
Przesilenie zimowe i przesilenie letnie
Przesilenie to moment, w którym oś obrotu Ziemi jest maksymalnie odchylona w stronę Słońca lub od niego. Oś nachylona jest pod kątem około 23,4 stopnia i to jedyna przyczyna istnienia pór roku oraz zmiennej długości dnia.
- Przesilenie letnie wypada 20, 21 lub 22 czerwca. Półkula północna jest wtedy zwrócona w stronę Słońca, dzień jest najdłuższy, a Słońce w południe stoi najwyżej
- Przesilenie zimowe wypada 21 lub 22 grudnia. Półkula północna odchyla się od Słońca, dzień jest najkrótszy, a Słońce w południe stoi najniżej
Na półkuli południowej wszystko działa odwrotnie. W czerwcu w Argentynie panuje zima, a grudzień to pełnia lata.
Równonoc wiosenna i jesienna
Równonoc to moment, w którym Słońce przechodzi przez równik niebieski, a jego promienie padają prostopadle na równik. Dzień i noc mają wtedy w przybliżeniu równą długość na całej planecie.
- Równonoc wiosenna przypada 19, 20 lub 21 marca i otwiera astronomiczną wiosnę
- Równonoc jesienna przypada 22 lub 23 września i otwiera astronomiczną jesień
To właśnie w okolicach obu równonocy długość dnia zmienia się najszybciej w całym roku, o około cztery minuty na dobę. W ciągu tygodnia daje to prawie pół godziny różnicy, co jest już wyraźnie odczuwalne.
O ile minut przybywa dnia
Najczęściej powtarzana liczba to „minuta dziennie”, ale to duże uproszczenie. Realne tempo zmiany wygląda tak:
- Tuż po przesileniu zimowym: od kilkunastu sekund do około 1,5 minuty na dobę
- W lutym: około 3 do 3,5 minuty na dobę
- W okolicach równonocy: około 4 minuty na dobę, czyli maksimum w skali roku
- W maju: około 3 minuty na dobę i tempo już maleje
- Tuż przed przesileniem letnim: kilkanaście sekund na dobę
Dokładnie te same wartości obowiązują przy skracaniu się dnia, tylko ze znakiem ujemnym. Widget na górze strony pokazuje aktualną wartość dla wybranego miasta, razem z bilansem tygodniowym i miesięcznym.
Długość dnia w polskich miastach
Im dalej na północ, tym większa amplituda. Miasta nadmorskie mają najdłuższe dni w czerwcu i najkrótsze w grudniu, a południe kraju notuje wartości bardziej wyrównane.
| Miasto | Najdłuższy dzień | Najkrótszy dzień | Różnica |
|---|---|---|---|
| Gdańsk | 17 godz. 14 min | 7 godz. 18 min | 9 godz. 56 min |
| Olsztyn | 17 godz. 6 min | 7 godz. 25 min | 9 godz. 41 min |
| Szczecin | 17 godz. 2 min | 7 godz. 29 min | 9 godz. 33 min |
| Białystok | 16 godz. 58 min | 7 godz. 32 min | 9 godz. 25 min |
| Poznań | 16 godz. 49 min | 7 godz. 40 min | 9 godz. 9 min |
| Warszawa | 16 godz. 47 min | 7 godz. 42 min | 9 godz. 5 min |
| Zielona Góra | 16 godz. 43 min | 7 godz. 45 min | 8 godz. 58 min |
| Łódź | 16 godz. 41 min | 7 godz. 47 min | 8 godz. 54 min |
| Lublin | 16 godz. 36 min | 7 godz. 52 min | 8 godz. 43 min |
| Wrocław | 16 godz. 34 min | 7 godz. 54 min | 8 godz. 40 min |
| Kielce | 16 godz. 32 min | 7 godz. 56 min | 8 godz. 35 min |
| Katowice | 16 godz. 25 min | 8 godz. 2 min | 8 godz. 23 min |
| Kraków | 16 godz. 23 min | 8 godz. 4 min | 8 godz. 19 min |
| Rzeszów | 16 godz. 23 min | 8 godz. 4 min | 8 godz. 19 min |
| Zakopane | 16 godz. 15 min | 8 godz. 11 min | 8 godz. 5 min |
Między Gdańskiem a Zakopanem różnica amplitudy sięga prawie dwóch godzin, mimo że dzieli je niecałe 570 kilometrów.
Dlaczego długość dnia zależy od szerokości geograficznej
Ziemia obraca się wokół osi nachylonej względem płaszczyzny orbity. Im dalej od równika, tym bardziej ukośnie punkt na powierzchni przecina granicę światła i cienia, i tym dłużej lub krócej pozostaje po oświetlonej stronie.
Na równiku dzień trwa około dwunastu godzin przez cały rok i sezonowa różnica jest niemal niezauważalna. Za kołem podbiegunowym dochodzi do skrajności w postaci dnia polarnego i nocy polarnej, kiedy Słońce nie zachodzi lub nie wschodzi przez wiele dób.
Polska leży mniej więcej w połowie tej skali, między 49 a 55 stopniem szerokości północnej, stąd wyraźne, ale nie ekstremalne wahania.
Najczęstsze pytania
Ile przybywa już dnia? To zależy od momentu roku. Zaraz po przesileniu zimowym są to pojedyncze sekundy na dobę, w lutym około 3 minut, a w okolicach 21 marca około 4 minut. Widget na górze strony pokazuje aktualny bilans wobec wczoraj, tygodnia i miesiąca.
Ile minut skrócił się dzień? Licząc od przesilenia letniego, do początku sierpnia jest to około 75 minut, do końca września ponad 4,5 godziny, a do przesilenia zimowego w Warszawie dokładnie 9 godzin i 5 minut.
Czy dzień staje się już dłuższy? Tak, jeśli mamy okres między przesileniem zimowym a letnim, czyli mniej więcej od 21 grudnia do 21 czerwca. Poza tym oknem dzień się skraca. Widget rozpoznaje kierunek automatycznie i podaje odpowiednią wartość.
Czy 31 stycznia dzień jest dłuższy od najkrótszego? Tak, i to znacząco. W Warszawie 31 stycznia dzień trwa około 9 godzin, czyli jest dłuższy od najkrótszego dnia w roku o mniej więcej godzinę i piętnaście minut.
O ile jest krótszy dzień od wczoraj? W szczycie tempa zmian, czyli w okolicach równonocy, jest to około 4 minut. W okolicach przesileń zaledwie kilkanaście sekund.
Kiedy dzień zaczyna się wydłużać po zimie? Formalnie już następnego dnia po przesileniu zimowym, ale odczuwalnie dopiero w drugiej połowie stycznia, kiedy dobowy przyrost przekracza dwie minuty.
Czy zmiana czasu wpływa na długość dnia? Nie. Przestawienie zegarków przesuwa jedynie godziny wschodu i zachodu na tarczy zegara. Sama liczba godzin i minut między wschodem a zachodem pozostaje dokładnie taka sama.
Zmienna długość dnia to jedno z niewielu zjawisk astronomicznych, które da się zaobserwować bez żadnego sprzętu, po prostu wyglądając przez okno o tej samej porze co tydzień. Jeśli chcesz mieć te liczby pod ręką bez liczenia, wystarczy wrócić na tę stronę i wybrać swoje miasto z listy w widgecie.
